Trijumf savremene umetnosti
U Muzeju savremene umetnosti Vojvodine je od 15. do 30. juna izložen deo “Vujičić kolekcije”. Ulaz je besplatan, tako da, ukoliko ste zainteresovani, ovu izložbu možete pogledati još sutra i u utorak. Izložbu prati i katalog čiji su autori Miško Šuvaković, Ješa Denegri i Nikola Dedić. U njemu je iscrpno predočen period savremene umetnosti, i dostupan je posetiocima muzeja. Slede delovi iz istog.
Savremena umetnost je naziv za aktuelnu umetnost tj. umetnost koja se događa u trenutku kada se o njoj govori i piše.
Savremenost je institucionalizovana kao perspektiva indeksnog prepoznavanja, imenovanja, klasifikovanja, prisvajanja i kolekcioniranja umetnosti unutar vremena koje sebe reflektuje između prošlosti i budućnosti.
Koncept “savremena umetnost” se ne odnosi samo na umetnost druge polovine dvadesetog veka, prelaza vekova i prve decenije dvadeset prvog veka, već i na aktuelizovani projekt mapiranja i interpretiranja diskontinuiteta, odnosa, razlika, prisvajanja i razmena aktuelnih i istorijskih modela znanja, fascinacija i identifikacija sa umemtničkim praksama izvan stabilnosti tradicije.
Avangarda se ukazuje kao radikalni i militantni oblik modernizma od kraja druge decenije do sredine tridesetih godina.
Krize modernizma karakterizuju ekonomski, politički i umetnički razlozi.
Avangarda uspeva da razori autonomiju umetničkih disciplina modernističke umetnosti i kulture, pokazujući da se umetnošću može (stvarno ili fikcionalno) revolucionarno preobraziti individualni i kolektivni život, društvo, kultura i umetnost.
Pokazalo se da bez „kubističkog apstrahovanja“, kao osnove likovnog „formalizma“, ipak nema koncepta i pojave modernističkog, pre svega apstraktnog slikarstva u pravom smislu. „Kubizam“ se, iz istorijske perspektive, ukazao kao pred-određujući formalistički uslov dvadesetovekovne slikarske modernosti, kao razvijenog horizonta očekivanja autonomije slike unutar samog slikarstva.
Slikarke i skulptorke socijalističkog modernizma su radile upravo na cenzuri predočivosti svog rodnog identiteta i izvođenju „univetzalnog“ upisa umetnika u umetničko delo, što je kontigentan formalni rezultat plastičnog stvaranja. Taj čin samog ženskog precrtavanja ili cenzurisanja nije išao lako, i nije, sem u retkim „remek-delima“, doveden do prekoznatljivog znaka. Naprotiv, bio je kontradiktoran i često nerazrešiv u svojoj stvaralačkoj i egzistencionalnoj drami.
Dolazi do suštinske promene karaktera umetničkog roda. Ta promena je u preobražaju „stvaralačkog principa“ u polju čulnog prikazivanja i izražavanja. U ovom području je, tokom kasnih šezdesetih i ranih sedamdesetih godina, delovao sasvim mali broj žena – umetnica u Srbiji i Vojvodini: Biljana Tomić, Bogdanka Poznanović, Katalin Ladik, Ana Raković, Judita Šalgo, Marina Abramović i Maja Savić.
Razbijana nasilnost i brutalnost ovog slikarstva je povezana sa odbijanjem idealiteta modernističke umetnosti, pre svega apstraktnog slikarstva. Za ovo slikarstvo bitna je emocija otuđenja. Otuđenje je društveno stanje subjekta u kom su mu vlastite želje, fantazije, oblici ponašanja, ideologije, religiozna uverenja i proizvodi njihovog rada postali strani i nedokučivi. Slike su postale neka vrsta „samog pokaznog govora“ ili „egzistencijalnog pisma“ o slikaru kao čoveku u izolovanim ćelijama života.
Brutalna figuracija proizilazi iz suočenja sa traumatičnim neuspesima modernosti i ubrzanim otuđenjima modernog urbanog načina života.
Naiva je imala ulogu u isticanju umetničkog stvaralaštva manjinskih etničkih grupa i njihovih kultura na platformama socijalističke izgradnje multikulturalnog društva.
Nova figuracija je zbirni naziv za figurativne slikarske pojave evropskog odgovora na američki proto-pop i pop art. Nova figuracija se zasniva na kritici idealizacija i autonomija apstraktne umetnosti. Apstraktna umetnost se pokazuje kao istorijski dovršeni i istrošeni koncept modernosti, koji je otuđen od ljudskog sveta i prikazivanja predmeta i čoveka u svetu.
Ekstremna negacija socijalističkog realizma nije bitno izmenila bilans književnosti u socijalizmu. Nije dala rešenje. Njome nije prevaziđe socijalistički realizam, već samo napušten. Njegovi problemi su ostali. Pluralizam u tom estetizmu, ako nije prividan, nije ni stvaran.
Konceptualno čista i dosledna apstraktna slika nastala u vreme kada su sve ostale nefigurativne slike srpske umetnosti, zapravo, transpozicija motiva pejsaža.
